محمّد محلّاتی بقیة السّیف - ملّا میرزا

ملّا میرزا محمّد محلاتی (بقیةالسّیف)، ایشان از جمله علما و فضلائی بوده که به قلعه بر آمده ولی از چگونگی فوز ایمانش اطلاعی در دست نیست همینقدر مشخص شده که در محاربات قلعه مشارکت داشته. او از جمله چهار پیشنمازی بود که جناب قدّوس برای نماز جماعت در روز عید قربان معیّن فرموده بودند. وی از افرادی بود که بعنوان نماینده جناب قدّوس باردوی شاهزاده مهدیقلی میرزا رفته و با شاهزاده برای خاتمه کارزار مذاکره نموده. ملّا میرزا محمّد محلّاتی در خاتمه کار در دزوا در معیّت جناب قدّوس باردو رفته و در آنجا دستگیر شده، کَت بسته ببارفروش برده، محبوسش ساختند. همینکه حضرت قدّوس را علما با حضور شاهزاده محاکمه می‌نمودند، ملّا میرزا محمّد هم حضور داشته ولی مجدد بزندانش فرستادند. شاهزاده مهدیقلی میرزا ملّا محمّد و حاجی حسن خراسانی را در روز چهاردهم نوروز سال ۱۲۶۵ بخشید که نجات یافتند. (1) در صحت این تاریخ که در تاریخ شهدای امر مذکور گردیده باید قدری تامل کرد. زیرا یوم شروع مذاکرات بین قوای شاهزاده مهدیقلی میرزا و جناب قدوس یوم 16 جمادی الثانی 1265 (9 می 1849) وارد شده و وقایع دزوا چند روزی بعد از این یوم است که در حدود یک ماه و نیم بعد از تاریخ قید شده است (نگاه کنید به تاریخ نبیل – ترجمه مطالع الانوار صفحه 328)