محمد ابراهیم حاجی مبلغ یزدی پسر حاجی عبدالرسول 

حاجی محمّد ابراهیم یزدی معروف به حاجی مبلغ پسر حاجی عبدالرسول تاجر شیرازی الأصل ساکن یزد است. از جمله واقعات خطیره سنه 1290 انتشار امرابهی در ممالک هند و برما بود و بعضی تجّار از معاریف اهل بها در بمبئی مرکز تجارت تاسیس کرده از آنجمله حاجی محمد ابراهیم یزدی معروف به حاجی مبلغ و دیگر حاجی سیّد میرزا افنان تحت عنوان شرکت حاجی سیّد میرزا و میرزا محمود تجارت میکردند و جمال ابهی بموجب عریضه شان و بعلت استعداد که در مردم هند نسبت بامر بدیع سلیمان خان تنکابنی معروف به جمال افندی را ماموریت تبلیغ داده از عکا روانه هند و چون به بمبئ وارد شد حسب دستور آنان که آشنا بلغات و عقائد و عادات اهالی بودند در حسینیه شیعیان منزل نمود و بنای معاشرت و هدایت ایرانیان مقیم آنجا و غیرهم نهاد و سفرهای متعدد در داخله مملکت نمود (1) حاجی محمد ابراهیم ملقب به خلیل و مشهور به جناب مبلغ از قدمای احباء ساکن یزد بوده. ایشان شیرازی الاصل و پسر حاجی عبدالرسول تاجر شیرازی است. اسرار کتاب هیاکل را از جمالقدم سؤال کرده. جواب لوح صادر و در رحیق مختوم درج شده (2) محمد ابراهیم یزدی معروف به مبلغ جمالقدم در لوحی خطاب به باو میفرمایند " .... البته بعد از ظهور حجت و برهان هر نفسی از محبوب عالمیان اعراض نماید بسزای عمل خود خواهد رسید ..."(3) حاجی محمد ابراهیم یزدی معروف به حاجی مبلغ همچنین بخطاب "یا ایّها الخلیل " مخاطب گردید (4) حاج محمّد ابراهیم مشهور به مبلغ یکی از مومنین اولیه امر مبارک حاجی محمد ابراهیم پسر حاجی عبدالرسول تاجر شیرازی که شخصی متمول بودند. دختر حاجی عبدالرسول (خواهر حاجی مبلغ) زوجه حاجی سیّد مهدی پسر میرزا حسنعلی خال اصغر بودند. حاجی محمد ابراهیم گرچه در سلک علما نبودند ولی در جوانی تحصیل علوم کرده بودند و بعداً جمال قدم لقب مبلغ بایشان عنایت فرمودند و جناب مبلغ در یزد به تجارت مشغول بودند و بعضی تجار را تبلیغ کردند مانند آقا محمد زمان تاجرشیرازی و دو پسر ایشان یکی حاجی محمد جواد و حاجی محمد حسین و از افراد دیگر آقا میرزا نظر علی تاجر کرمانی بودند(5) حاجی محمّد ابراهيم ( حاجي مبّلغ ) بن حاجی عبدالرّسول تاجر معروف شيرازی الاصل ساکن در يزد که اخّ الزّوجه حاجی سيّد مهدی افنان بن حاجی ميرزا حسنعلی خال اصغر حضرت اعلی بود و پس از تکميل علوم ادبيه نزد آقا ميرزا محمّد تقی از مجتهدين صف اوّل يزد تحصيل فقه و اصول نمود و مجتهد بوی اجازۀ اجتهاد داده بجهت کمال ثقه که باو داشت در عقبش به نماز ايستاده اقتدا کرده نماز بجای آورد و لی حاجی معاش از طريق ملائی را قبول نکرده به تجارت که پيشهٴ پدريش بود پرداخته تاجری معروف به علم و تقوی و عبادت و ثروت گشت و بسال ۱۲۸۰ در اثر تفحصّ و تعقيب اقبال و ايمان آورد و مشتعل گرديده به تبليغ برخاست و در سال ۱۲۸۳ به شيراز رفته همّت به نشر امر بديع نهاد و با وفور دانش و قوّت ايمان و شدّت تأثير و حسن تقريرش آقا سيد محمّد حسين و آقا ميرزا ابوالحسن افنان را مهتدی ساخت و عدّه کثيری را بشماره اين فئه بيفزود و نهضتی در شيراز توليد نمود و همهمه و قال و قيل در اهالی افتاده نزديک بدان بود که شورش و فتنه برپا شود (6)