محمد حسن رشتی – ملا

ملّا محمّد حسن رشتی مشهور به مقدّس از جمله افرادی میباشند که توسط ملّاحسین بشرف ایمان نائل آمده و در غائله مشهد حضور داشته. غائله مشهد واقعه مشهوری در تاریخ امر در مشهد مییاشد و در زمانی اتفاق افتاد که جناب باب الباب در اردوگاه شاهزاده حمزه میرزا تشریف داشتند.
غائله مشهد: مغرضین مشهد یکی از أصحاب (کربلائی حسن پسر صادق بشروئی) را گرفته به نزد مجتهد و بعد بنزد حکمران برده او را مهار کرده در شهر گردانیدند و 72 نفر از اصحاب برای آزادی او قیام کردند. در این غائله اعدا ملّا محمّد حسن رشتی را که از گروه عقب افتاده بود گرفته سرکوچه باغ عنبر اسلحه و یراقش را باز کرده و سرش را شکسته و در میان نهر آب انداختند که مقتول سازند خوشبختانه اصحاب میرسند وایشان را نجات میدهند. و اعدا کربلائی حسن را به مقر حکومت رسانده وحکومت او را حبس میکند و بعداً بواسطه دادخواهی آزاد میشود. این غائله از آنجا شروع شد که کربلائی حسن به یک فرد که به معتقدات او توهین کرده طاقت نیاورده او را مورد ضرب قرار داد که این منجر به قیام جمعی از اعدا و دستگیری کربلائی حسن میشود.(1) مدّتی طول نکشید که ملّاحسین از اردوگاه حمزه میرزا مرخص شده و بسوی مازندران حرکت کردند و ملّا محمّد حسن در ظل رایات سود در آمده در رکاب ملّا حسین بشروئی قرار گرفت. در هنگام ورود به بارفروش ملّا محمد حسن قدری از گروه عقب مانده بود و علتش این بود که اسبش را برای چرا در سبزه میدان رها کرده بود درویشی آنرا بدزدید و ملّا حسن بدون اسب ماند و سه روز بعد از اینکه اصحاب وارد بارفروش شدند بآنها پیوست و در زمره حامیان قلعه شیخ طبرسی قرار گرفت و در محاربات شرکت کرده تا انتهای کار قلعه مقاومت کرد و بعد خاتمه کارزار و خروج از قلعه در مذبحه عمومی سر سفره در دزوا شهید شدند.(2)
باید توجه داشت که در تاریخ سالیان اوّلیه امر از ملّا محمّد رشتی و ملّا حسن رشتی و ملّا محمّد حسن رشتی نام برده شده و شهرت مقدّس برای بعضی از این نام ها ذکر شده و بعضی آنها را متفاوت از یکدیگر پنداشته اند. اگر خوب دقّت کنیم در مییابیم که این سه فرد در واقع یک فرد بیشتر نمی باشند. بطور مثال در تاریخ شهدای امر جلد دوم صفحه 286 در ذکر شهدای قلعه شیخ طبرسی شماره 318 نام ملّا حسن رشتی آمده که (3) در شرح احوالش غائله مشهد ذکر شده و شماره 319 ملّا محمد رشتی مشهور به مقدّس و شرح زندگیش تقریبا همان خصوصیات را دارد و نبیل زرندی در تاریخش تحت شماره 162 از شهدای قلعه شیخ طبرسی از ملّا حسن رشتی نام میبرد. (4)