محمّد روضه خوان یزدی حرف حیّ - میرزا

میرزا محمّد روضه خوان یزدی در عداد علمای یزد و از اوّلین کسانی است که در یزد به عرفان امر حضرت اعلی موفق گردید. از شاگردان سیّد کاظم رشتی بود و در شیراز بحضور حضرت اعلی رسید و جزو حروف حیّ محسوب شد. بعدها بواسطه مخالفت علما مرعوب شد و لغزید و خود را در مسلک شیخیه در آورد و از او اثری و ثمری باقی نماند. از نخستین کسانی که در یزد ایمان آوردند یکی میرزا محمّد ذاکر مصائب خاندان رسالت مشهور به نام میرزا محمّد شیخی از علماء شیخیّه و سیّد کاظم که در شیراز ایمان آورد و از حروف حیّ محسوب شد (میرزا محمّد روضه خوان یزدی) بعد از ایمان به یزد مراجعت کرد و به ذکر محامد و نعوت و مقامات حضرت باب اعظم مشغول شد و ملّایان تعرّض کردند و میرزا علی ترک مجتهد بلد فتوای کفر و قتل داد و ضعف نفس او را فرا گرفته و خویش را به شیخیّه منتسب و متّکی ساخت و از خاندان خانان که به حاجی محمّد کریم خان ارادت میورزیدند زن اختیار کرد و او را شیخی کریمخانی می‌دانستند ولی در باطن بابی بود و به همین ترتیب ایّام گذشت تا وفات کرد.(1) در لوحی در مجموعه اقتدارات صفحات 138 – 139 مطالبی در باره ملّا حسن بجستانی نازل شده که در باره ملّا محمّد روضه خوان نیز صادق است. او از دیگر حروف حیّ بود که جوش و خروشی از آنها دیده نشد وی پس از ایمان به امر حضرت باب در شهر يزد اقامت نمود و ملّايان شيعی با وی مخالفت آغاز كردند و ميرزا علي ترك فتوای كفر و قتل او را صادر نمود. لذا وی به جهت رعايت اصول حكمت با يكي از منسوبان حاج محمّد کریم خان، رهبر شیخیّه ازدواج کرد و در نهایت سکوت و ایمان خفیّ به زندگی خود ادامه داد. میرزا یحیی ازل نیز از همین نمونه افراد است که با وجود عنایات حضرت ربّ اعلی در باره او، از راه راست منحرف شد و مانند آینه ای بود که در مقابل خورشید قرار نداشت و دیگر نمی توانست هیچ نوری را منعکس کند. او نه تنها خودش محتجب شد بلکه باعث احتجاب دیگران شد و این افراد از حضرت بهاءالله سؤال می‌کردند که چطور ممکن است که حرف علیین مبدّل به حرف سِجّین شود یعنی شخصی که در معارج عالیّه بهشت قرار دارد در قعر جهنم قرار گیرد؟ جواب این سؤال را جمال قدم در الواح مختلفه عنایت فرموده‌اند مِن جمله در عبارت فوق از لوح مبارک مشابه همین مطالب تشریح گردیده. جمال قدم مثال کشاورز را می آورند و آب رسانی به زمین زراعت که منظور آبیاری سنگ ها و سنگ ریزه ها نیست ولی آب به آنها هم می‌رسد در حالیکه آنها قادر نیستند که از این آب بهره ببرند. و یا مثال کشاورز که منظورش آبیاری گندم است ولی اگر خاری هم در آن وسط باشد آبیاری می شود ولی منظور باغبان و کشاورز آبیاری خار نیست.
کتاب حضرت باب در باره زندگانی ایشان چنین مرقوم شده که جناب ميرزا محمّد روضه خوان يزدی از علما شيخيّه و شاگردان جناب سيد كاظم رشتی بود و حضرت باب را قبل از اظهار امر در كربلا زيارت كرده بود. پس از استماع خبر ظهور به شيراز رفت و مؤمن به حضرت باب شده و از حروف حیّ محسوب گشت. سپس در شهر يزد اقامت نمود و به ترويج امر بديع پرداخت. ملّايان شيعی با وی مخالفت آغاز كردند و ميرزا علی ترك فتوای كفر و قتل او را صادر نمود. لذا بجهت رعايت اصول حكمت با يكی از منسوبان حاج محمّد كريم خان كرمانی ازدواج نمود و تحت حمايت جماعت شيخي كريم خانی قرار گرفت ولكن در واقع بابي بود و تا پايان حيات بانهايت حكمت به هدايت خلق اشتغال داشت. (2)