محمود نراقی برادر کمال الدین نراقی- میرزا

میرزا محمود نراقی برادر کمال الدین نراقی است (1) ن.ک. آقا محمد جواد نراقی ن.ک. حاجی میرزا کمال الدین نراقی. حاجی میرزا کمال الدین نراقی و اخویشان آقا میرزا محمود از علمای مشهور بودند (2) در موقعیتی ملا حسن پیشنماز تفرشی و پسرش میرزا محمد علی خان تفرشی و سید میرزا ابوطالب قمی و میرزا محمود نراقی به طهران وارد شده مدتی اقامت نمودند (2) در افشار به واسطهٴ سرتيپ رضاقلی خان از بهائيان شجاع غيور که سالها در صائن قلعه حكومت داشت جمعی از محترمين احبای الهی و ميرزا محمود نراقی باعائله اش سكنی گرفته به تبليغ پرداخت و ميرزا عنايت علی آبادی و ميرزا نصير تفرشی و غيرهما در آنجا اقامت داشتند و كربلائی حسن بزّاز و حاجی زين العابدين بزّاز و آخوند ملا عبدالاحد روضه خوان وحاجی ملا کاظم و برادرش حاجی علی وغيرهم كه بعضی از ايشان عائله در امر ابهی تأسيس كردند و بالجمله در بلاد و قرای آذربايجان مركزيّت وعدّت و قدرت مؤمنین بامر ابهی و انوار نجم بابيّت در پرتو اشراق شمس بهائيت ناپديد گرديد(4) آقا ميرزا محمود که مردی فاضل و مخلص در ايمان بود پس از فتنه مذکورۀ نراق بعلتّ شهرتی که بانتساب به امر ابهی داشت درنگ نتوانست و چندی بعد از آن با زن و فرزند به طهران رفته ايامی بماند و حسب ميل رضاقليخان افشار که در طهران بود با مصلحت ديد بهائيان برای تکميل اطّلاعت و تربيت روحانيه خانواده اش به افشار رفت و بعنوان تعليم پسر خان مقيم شده ترويج امر ابهی نمود و طولی نکشيد که فتنه شيخ عبيد الله کرد برخاسته معاندين وی را بمداخله در واقعه مذکوره نسبت دادند و امر شاهی بانتقالش از صائن قلعه صدور يافت و بازار اقدام و اهتمام ميرزا محمود بی رونق ماند و معذالک در هدايت و تکميل عرفان و ايمان بعضی از خوانين و در معاشرت با رستم خان کرد که از اين امر مطلعّ بود همّت گماشت تا اجتماعی از مؤمنين پديد گرديد و در اين فئه در منزلش احتفال نمودند و چون مظفرّ الدّين ميرزا وليعهد و حکمران آذربايجان حکومت افشار را به خان بابا خان واگذاشت که تعصبّ در عقيدت شيخيت داشت ملا عبدالرّسول مجتهد يلقون آقاج موجبات هيجان اهالی را فراهم ساخت تا بمضادت و معاندت افروخته شدند و ايامی که حاجی ايمان زنجانی و ملا محمّد علی دهجی و رستم خان کرد مذکور و ميرزا نصير خان و مشهدی خاصّ محمّد مجتمع بوده در عيد رضوان با آحاد مؤمنين حتی عائله ميرزا محمود به کنار رودخانه اجتماع و جشن گرفتند و به تعرّض برخاستند و عمّامه از سر ميرزا محمود باز کرده يکسر به گردنش و سری ديگر از دو حلقه در گذرانده بگردن بچّه سگی پيچيدند و کودکان به سنگسار و بزرگان بضرب آن مظلوم پرداختند و بحمايت همسايه خانه که مردی نيک خصلت بود مستخلص گرديد و به صلاحديد برخی از دوستان به قريهٴ چراغ تپّه رفته در خانه بيوک خان پسر ارشد رضاقليخان نزول نمود و بيش از ايامی قليل نگذشت که دزدانی نامعلوم حسب تحريک بعضی منزلش را غارت کردند و از پسران خان نيز خاندانی وسيع از وی به يادگار ماند (5) میرزا محمود برادر میرزا کمال الدین نراقی که در نراق شور و نشوری یافت (6) در سال 1287 ه ق مصطفی قلیخان در نراق تعدادی از احبای سرشناس را دستگیر نمود که عبارتند از آقا محمود برادر حاجی کمال الدین نراقی و غیرهم(7)