یوسف میلانی حسن اوف – مشهدی
در واقعه شهادت حاجی محمد رضا اصفهانی احبای عشق آباد در ابتدا تصمیم نداشتند به حکومت شکایت کنند ولی چون اشرار را جری دیدند که نقشه کشیده بودند که سه نفر دیگر را نیز شهید نمایند جناب آقا مشهدی یوسف میلانی و جناب آقا میرزا عبدالکریم اردبیلی و علی اکبر بنّأ یزدی چون احباب در آنحین در بازار بودند و اشرار جمعیّت احباب را ملاحظه مینمایند و ایشانرا متّحد و متفّق مشاهده میکنند خائف شدۀ از خیال خود منصرف میگردند چون احباب ارادۀ آنان را فهمیدند در محلّی مجتمع شده مجدّد مشورت نمودند رأی صواب این شد که واقعۀ قتل جناب شهید و کیفیّت یوم بعد و اسامی محرّکین که منشأ این فساد بوده اند عریضه نمایند و بهیئت اجتماع نزد جناب جنرال قمر اوف روند(1) کسانی که بعد از شهادت حاجی محمد رضا اصفهانی درعشق آباد داد خواهی نموده عریضه را امضا نموده و در سود گفتگو کرده اند بغیر از مشهدی ابراهیم و جناب میرزا ابوالفضل عبارتند ازآقا مشهدی یوسف و غیرهم(2) در سال 1307هنگامی که واقعه شهادت جناب محمد رضا اصفهانی اتفاق افتاد اشرار قصد شهادت بیست و چهار نفر دیگر را داشتند و روز بعد از شهادت حاجی محمد رضا اعدا با اسلحه در میان بازار عشق آباد ریختند و به احبا حمله کردند که یکی از آنها آقا مشهدی یوسف میلانی بود. (3) جناب میرزا حیدر علی اسکوئی به حاجی احمد میلانی مذاکره و مشاوره در مورد مسافرت به عشق آباد نمودند و ایشان صلاح دانستند که برای سه سالی ایشان به عشق آباد بروند تا سرو صدا در اسکو بخوابد و ایشان با تعدادی احبا از جمله مشهدی یوسف میلانی به عشق آباد عزیمت نمودند(4) از اولین افرادی که به عشق آباد رفتند حاجی محمد کاظم اصفهانی و پسرش آقا محمد رضا معروف به ارباب و دیگری عبدالرّسول یزدی. جناب عبدالرسول دو برادر داشتند یک بنام حاجی احمد علی اوف برادر ابوینی و دیگری حسینعلی علی اوف از طرف مادر. در بین این سه برادر حاجی احمد از همه بزرگتر بود و جناب عبدالرسول هر دو برادر را زیر پر گرفت و سپس دامادشان کرد و بعد خودش تاهل اختیار کرد. زوجه آقا حسینعلی دختر شخصی از میلان بنام مشهدی یوسف بود و آقا حسینعلی عضو محفل روحانی و در امور دینی بسیار غیور بود و او صاحب چهار پسر و سه دختر بودند بزرگترین آنها دکتر امین الله احمد زاده هستند (5) جناب مشهدی یوسف میلانی پسر حاجی محمد حسین میلانی در سنه 1302 به اتفاق مشهدی ابراهیم پسر آقا محمد میلانی به عشق آباد آمدند بعد از جناب علی اکبر معمار و آقا محمد رضا و حاجی عبدالرّسول ایشان آمده اند و بعد از چند سنه اهل و عیالشان آمدند. سجایای اخلاقی ایشان بسیار است و مخارج اسکول را ایشان متقبل بودند و بعد از ورود ایشان اقوام و منسوبان وارد عشق آباد شدند و حاجی محمد حسین هم در کبر سن دیده بصیرتش بینا شد و واله و شیدای جمال ابهی گردید و در سال 1320 طیر روحش از خاکدان ترابی به آشیان قدس عالم بقا پرواز نمود مشهدی یوسف دو مرتبه به زیارت جمال ابهی در عکا موفق شد و دفعه دیگر با آقا علی اکبر میلانی (غیر از محب السلطان است) و آقا عبدالوهاب (پسر جناب استاد علی اکبر معمار) در سال 1316 موفق به زیارت حضرت عبدالبها گردیدند آقا علی اکبر پسر آقا محمد جعفر از اقوام ایشان یعنی برادر زاده و دامادش میباشد . عبال آقا مشهدی یوسف خاله آقا علی اکبر است آقا علی اکبر در سماء محبت الله نجم دری و بین الاقران ممتاز و محو و شیدای جمال ابهی است، یکدفعه منفردا به زیارت رفته و در محافل با الحان روح افزا همه وقت تلاوت آیات و مناجات مینماید(6) مشهدی يوسف با مشهدی ابراهيم اهل ميلان به عشق آباد رسيده بسال 1302 مشترکا به تجارت پرداختند ن.ک. حاجی عبدالحسین معمار یزدی (7) مشهدی یوسف حسین اوف و مشهدی ابراهيم نخستین افرادی بودند که از میلان و اسکو به عشق آباد مهاجرت کردند و آنگاه ديگران از دو قريه ميلان واسكو تاسی جستند (8) ونيز مشهدی يوسف ميلانی به سال ۱۳۰۰ با مشهدی ابراهيم ميلانی از تَعَب و جور پدر مهاجرت به عشق آباد كرده اقامت گزيد و در صف اوّل از مخلصين بهائيان قرار داشته مصدر خدمات كثيره در اين امر گرديد. كه ازآن جمله تأسيس مدرسهٴ عشق آباد میباشد و پدرش حاجی محمد حسين با اقوام از عقب رفته درسنّ غايت پيری فائز به ايمان گشت. وبرادر زاده اش آقا علی اكبر كه بعداً دامادش شد خانواده را بياورد وباهم زيستند تا به سال ۱۹۲۳ م. در گذشته مدفون گرديد.(9)
منابع
ظ ح: 5، 375
ظ ح: 5، 381 همچنین م ﮬ: 2، 252
م ﮬ: 2، 237
م ﮬ: 5، 148
م ﮬ: 10، 178
ت ع، 598
ظ ح: 6، 1014-1015
ظ ح: 6، 10
ظ ح: 6، 20