جانی کاشانی – حاجی میرزا

حاجی میرزا جانی کاشانی از مشاهیر امر مبارک و همچنین در زمره شهداست. وی در کاشان متولد شد و پدرش حاجی میرزا محمّد حسن معروف به پرپا که دارای دو زوجه بود ازیکی حاجی میرزا جانی و حاجی محمّد اسمعیل ذبیح و از زوجه دوّم حاجی میرزا احمد و حاجی میرزا علی اکبر و دو دختر ولادت شدند و رشد یافتند. میرزا جانی به واسطه ملا حسین باب الباب در چند ماه اوّل ظهرو به امر مبارک مؤمن شد و برای زیارت بیت الله عازم سفر حج شد و در مکه به زیارت حضرت باب رسیده مجذوب شد و کمال ایمان و ایقان حاصل کرد – میهماندار حضرت رب اعلی برای چندر روزی در هنگام مسافرتشان به سمت طهران شد و به عزم قلعه شیخ طبرسی رفت و با همراهان جمالقدم دستگیرشد و بعد از شتهار باین امر به طهران مهاجرت کرد و در قصبه عبدالعظیم اقامت یاقت و در سال 1268 ه ق دستگیر شده و به شهادت رسید و مدفنش در محل مقبره سیّد ولی در طهران بود و هنگامی که بقعه مذکوره را مرتفع نمودند سنگ قبرش در زیر بنا ماند. درهنگامی که میهماندار حضرت رب اعلی شد جمعی از اهل کاشان مؤمن شدند از جمله حاجی ملا هاشم کاشانی و حاجی میرزا ابوالقاسم کاشانی و حاجی سیّد محمود و آقا سیّد احمد و اقا میرعبدالباقی صباغ و حاجی محمّد حسین نور و آقا محمّد تقی نواب خال حاجی و بگم کوچک خانم خاله اش و این ورقه سخنور و صاحب علم بودند و مورد تعرضات قرار گرفتند و عاقبت مهاجرت به اردستان کردند و در آنجا وفات کرد و به واسطه عبور و مرور اصحاب در کاشان و توابع جمعی دیگر منجذب شدند مانند حاجی ملا عبدالباقی و ملا باقر جفری و حاجی سیّد ابراهیم پیشوای قریه مازگان و آقا سیّد عبدالرّحیم، ملا محمّد جعفر در جوشقان و دیگر ملا رضا روضه خوان و دیگر شیخ ابوالقاسم مازگانی (1) چون ملّا حسين بعد ایمان و خروج از شیراز ، از اصفهان بطرف کاشان رهسپار شد اوّل کسی که در کاشان بامر مبارک مؤمن شد حاجی ميرزا جانی پَرپا است که از تجّار معروف آن شهر بود (2) حاجی میرزا جانی کاشانی از مشاهیر شهدای بابی و مؤلف اوّلین کتاب تاریخ معروف بابیه است که در تاریخ فاضل قائنی (نبیل اکبر) مذکور است و معلوم میگردد که نسخه ای از آن در دست فاضل قائنی بوده. حاجی میرزا جانی در ضمن مسافرت حضرت اعلی از اصفهان بسمت طهران در ایام نوروز چند روزی میهماندار ایشان در منزلش خودش بود و تعدادی از نزدیکان توانستند بحضور حضرت باب در منزل ایشان مشرف شوند(3) از جمله نفوسی که در واقعه سال 1268 بشهادت رسيدند حاجی ميرزا جانی کاشانی معروف به ( پرپا ) بود چون وزير ميل نداشت که او اعدام شود و بقتل رسد مأمورين او را سرّاً بقتل رسانيدند (4) از تجار معتبر کاشان و از مؤمنین اوّلیه حضرت باب و میهماندارحضرت اعلی در سفرشان از اصفهان به طهران. ایشان دارای سه برادر دیگر بودند: حاجی میرزامحمّد اسمعیل ملقب به ذبیح و انیس (وی لوح ک ظ یا لوح رئیس را بایران آورد) و حاجی میرزا احمد که از پیروان ازل بود و در بغداد بقتل رسید و برادر سوم میرزا علی اکبر که مسلمان ماند و از ایمان محروم شد. از حاجی میرزا جانی کاشانی تاریخی در دست است که مغرضین از آن به نقطة الکاف تعبیر نموده اند و ادوارد براون مقدمه ای بر آن نوشته و آنرا به طبع رسانده. جناب ابوالفضائل کتاب کشف الغطاء را در اثبات مجعولیت آنچه به نقطة الکاف مشهور است بامر حضرت عبدالبهاء تالیف نمودند ولی عمرشان کفاف نکرد و در اواسط تالیف این کتاب به ملکوت ابهی صعود فرمودند و دیگران مامور شدند که این کتاب را بانتها برسانند. متاسفانه در هنگام طبع این کتاب بواسطه عدم دقت مسئولین مطبعه اغلاط چاپی فراوان در آن مشاهده شد و آنرا در اطراف منتشر نکردند. میرزا جانی کاشانی معروف به پرپا از مؤمنین جانفشان ، مشتعل و پر شور دور بیان می باشد که از اهل علم نبود ولی از تُجّار معروف و مورد اطمینان اهل کاشان بود. پدر میرزا جانی شخصی بنام محمّد حسن پرپا بود که او نیز از تُجّار معروف و معتبر کاشان و صاحب دو همسر بوده که از آنها صاحب چهار پسر و دو دختر شده است.برای شرح حالش همچنین رجوع کنید به لئالی مکنونه (5) جناب ابوالفضائل در کشف الغطاء چنین مینویسند: «مرحوم حاجی میرزا جانی کاشانی یکی از تجّار کاشان بود که در آغاز امر مبارک که صیت ظهور باب اعظم ارتفاع یافت بشرف خضوع و اذعان مشرّف شد ... پس از اشتهار از کاشان به طهران توجّه نمود و پس از شهادت وجود مبارک در جوار حضرت عبدالعظیم علیه السّلام اقامت نمود .... این مرحوم درمیان اهل کاشان به حاجی میرزا جانی بزرگ اشتهار داشت ... » (6) میرزا جانی در وقایع بدشت حضور داشته است و دیگرافراد که در بدشت حضور داشتند ملّا باقر حرف حیّ و شيخ ابوتراب اشتهاردی و آقا سيّد حسن خوئی و آقا سيّد حسين ترشيزی و عبدالوهاب بيگ ، سلیمان خطیب نوری، محمّد تقی خان نوری و ميرزا يحيي ازل (7)