حسن علی افنان خال اصغز - حاجی سیّد

پسران خال اصغر حاجی سیّد حسنعلی در عودت از سفر حجّ در بغداد بمحضر ابهی شرف حضور یافته استفاضه نموده بیزد مراجعت کردند و خال اصغر در سفری که خال اکبر قصد بغداد و کربلا داشت همسفر شد ولی به محضر ابهی نرسید ومستقما به کربلا رفت و او چون عودت نزد برادرکرد و از احوال مطلّع شده کتاب ایقان را مطالعه کرد اظهار تأسف از حرمان خود نمود ولی بهمان اندازه اکتفا نموده عودت بیزد کرد تا تقریباً در سال ۱۲۸۳ حاجی محمد ابراهیم معروف بنام حاجی مبلغ که اخ الزّوجه پسر وی حاجی سیّد مهدی بود ابلاغ امر بنوع تمام و کمال بدو نمود و اقامه حجج و براهین کرد و او بحاجی مبلّغ چنین گفت مرا باین سخنان اطمینان حاصل نشود مگر اینکه حاجی میرزا حسن (افنان کبیر) که مردی عالم و معتمد است قبول این امر نماید و چون حاجی مذکور فائز بعرفان و ایمان بدیع شد دیگر عذری برای خال باقی نماند و بشرف ایمان نائل گردید ایشان مفخّم و کثیره العباده و غالب الحضور در مساجد بود تا در یزد ازین جهان صعود بعالم پنهان نمود ، بعداً جسدش منتقل بکربلا گردید (1) در ایّام طلوع انوار الهی از ارض سرّ و ارض سجن اعظم جمعی از علماء ، قدماء این امر حسب الأمر برای تبلیغ بفارس و یزد آمدند و خصوصاَ بواسطه نبیل اعظم و نبیل اکبر و اسم الله الاصدق و حاجی مبلّغ جمیع افنان در ظلّ امر رحمن قرار گرفتند در شیراز خال اکبر و حاجی میرزا ابوالقاسم اخ الحرم و انجال و بستگانشان در غایت عزّت و شهرت اصالت و نجابت و عبادت و ثروت میزیستند درین امر ارجمند و برومند گشتند و در یزد حاجی میرزا حسن علی خال اصغر و حاجی میرزا محمد تقی بن خال اکبر و حاجی میرزا سیّد حسن افنان کبیر اخ الحرم که مستجمع علوم شتّی بود و انجالشان که کلاً نهایت احترام و اعتبار و تجارت و جلالت داشتند ، عامّه اهالی فریفته اخلاق و بزرگواریشان و در حلّ و عقد اموربایشان مراجعه مینمودند همگی بمقام عظمی در این امر نائل شدند (2) بعد از ملاقات های اولیه پسران خال های حضرت باب در بغداد با حضرت بهاءالله در سال 1277 و مراجعتشان به شیراز و یزد دو خال مبارک (حاجی سید محمد و حاجی سید حسن علی) وارد بغداد شدند و خال اکبر با حضرت بهاءالله ملاقات نموده به حضورشان مشرف شد که منجر به نزول کتاب مستطاب ایقان گردید (3) خال حضرت ربّ اعلی که در مسجد مشغول ذکر و عبادات بودند. پسرانشان: حاجی میرزا آقا، حاجی سیّد مهدی، حاجی سید حسیّن هر یک حجره مخصوص داشتند و به تجارت عمده مشغول بودند و منشی و دفتر دار و نوکر و خادم و کارکن متعدد و با این دستگاه خیلی خاضع و خاشع (4) حاجی میرزا حسن علی معروف به خال اصغر فرزندان متعدد داشتند بقراز ذیل: بی بی زهرا بیگم زوجه حاج میرزا محمد تقی وکیل الدوله بن خال اکبر؛ حاجی سید حسین، حاجی سیّد جعفر، حاجی مهدی، حاجی میرزا آقا (5)