حسین دخیل مراغه‌ای برادر ملّا علی دخیل مراغه‌ای - ملّا

ملّا حسین دخیل مراغه‌ای، برادر ملّا علی دخیل مراغه‌ای، او و برادرش هر دو از تلامذۀ حاجی ملّا علی اکبر مراغه‌ای بودند. وی اشعاری به ترکی می‌سرود و دخیل تخلّص می‌نمود و ديوان مطبوع وی بتركی نزد ذاكران مصائب خاندان رسالت و امامت در آذربايجان مورد استفاده فراوان بوده‌ است. ایشان دارای خط خوش بودند و به کربلا رفته و نزد سیّد رشتی تلمّذ کرد و با جناب ملّا حسین بشرویه‌ای در یک محل می‌زیست و با کتابت و استنساخ امورش می‌گذشت. بعد به وطن برگشت و پس از استماع کلمات حقّ، مؤمن به حضرت باب شد و از علمای بابیّه محسوب می‌شد. در ایّام سجن، به چهریق رفته و زیارت می نمود و موفق به زیارت لقای مبارک میگردید.(1) حضرت اعلی، از چهریق برای رفتن به مجلس مناظره در تبریز، در ارومیه توقّف فرمودند و قبل از ورود ایشان از مؤمنین ذیل مشغول نشر دیانت بابی بودند: ملّا جلیل ارومیه‌ای و ملّا حسین دخیل مراغه‌ای، ملّا علی کهنه شهری و ملّا امام وردی و حاجی ملّا حسین افشار و آن حضرت خصوصاً به عظیم فرموده بودند که قبل از ورودشان در آنجا باشند و به تبلیغ امر بابیّه اقدام کنند، در طول اقامت چند روزه، در ارومیه آقا سیّد حسین کاتب و آقا سیّد حسن نیز حضور داشتند.(۲)
ملا حسین دخیل ایشان یکی از شرکت کنندگان در کنفرانس بدشت بودند. حضرت ربّ اعلی حتّی يك بار پس از آنكه بدو فرمودند از روضه جدّم بخوان و او اطاعت كرده، ذكر مصائب واقعه كربلا كرد، عبای مبارك را به وی عنايت فرمودند. ملّا حسين سه روز پس از شهادت حضرت باب وارد تبريز شد و در مسجد جامع آن شهر بالای منبر رفته، اهالی را بواسطۀ ظلمی كه واقع شده بود توبيخ نمود.(3) نامبرده سالها بعد در نهايت ايمان به جمال ابهی، صعود فرمود. از وی خاندان محترم دخيلی بر جای ماند. ملّا حسین دخیل مراغه‌ای برادر ملّا علی دخیل مراغه‌ای هر دو از تلامذه حاجی ملّا علی اکبر مراغه‌ای در قریۀ خرمازد، واقع در یک فرسنگی مراغه ساکن بودند.