ابوالحسن بزّاز شیرازی- میرزا

از جملهء آن نفوسی که در سفر حج حضرت باب در کشتی ملازم بودند حاجی ابو الحسن بزّاز شيرازی بود حاجی ابوالحسن مردی متدین و محترم و تاجر و در سفر مکّه در همانسال حضرت باب را ديده بود ولی از عظمت امر چنانچه بايد خبری نداشت و چون در مسجد وکيل بيانات مبارکه را شنيد باندازه ا‌ی مجذوب امر الهی گشت که پيوسته اشک از چشمانش سرازير بود همهء مردم از رفتارش متعجّب و به تمجيد و تعريفش مشغول بودند پسرانش نيز بامر مبارک مؤمن گشتند (1) در سال 1287 ه ق به تفتین حسین خان ظالم وحکم شاهزاده سلطانمراد حسام السلطنه تعدادی از احبا را در شیراز دستگیر و مدتی حبس نمودند و بعد آزاد شدند که یکی از آنها حاجی ابوالحسن بزاز بود (2) حاجی میرزا ابوالحسن شیرازی در زمان مسافرت حج حضرت رب اعلی همسفر مبارک بود و پسرش محمّد باقر دهقان است و حاجی میرزا ابوالحسن در زمان زیارت خانواده افنان او هم مشرف بحضور جمالقدم بود. نبیل هنگامی که برای مراسم حج بیت مبارک شیراز در سال 1282/83 در شیراز بود جناب زین المقربین را ملاقات کرد که او در جمعی از احبا لوحی را که در آن جمال قدم اظهار من یظهره اللهی کرده بودند تلاوت نمود و گفت هر کس سئوالی دارد بپرسد و همه ابراز مسرت کردند و از یحیای ازل دوری جستند و اثارش را بدور ریختند که از جمله آنها میرزا رحیم و مشهدی نبی و سایر حضار (3) ميرزا عليمحمّد خان و ميرزا محمّد باقر خان پسران حاجی ابوالحسن شیرازی (4) و در خلال احوال مذکوره ابواب مخاطر و فتن همواره بروي اين طائفه مفتوح بود و از ملاها شيخ حسين ناظم الشريعه معروف به ظالم که وصف الحالش از زمان حضرت باب مشهور و معلوم و از دولتيان ميرزا ابوالحسنخان مشيرالملک وزير فارس در تعرّض و تفتين برای احباب حائز درجۀ اولی بودند و مابين مشيرالملک مذکور و ميرزا علی محمّد خان قوام الملک کلانتر شيراز که هر دو از رجال معظمّ دولت در فارس بودند کار برقابت و مضادت ميرفت در سال 1283 اسماء عدّه ای از شناخته گان را بدين نهج حاجی ميرزا سيّد محمّد، حاجی ميرزا محمّد علی، حاجی ميرزا بزرگ، حاجی ميرزا ابوالقاسم، آقا ميرزا آقا که از افنان و معاريف تجّار بودند و نيز حاجی ابوالحسن و مشهدی ابوالقاسم خياط و مشهدی محمّد جعفر خياط و آقا ميرزا رکاب ساز و کربلائی محمّد هاشم قصّاب و آقا ملا عبدالله فاضل زرقانی و ملا عبدالله بکا و غيرهم بسلطان مراد ميرزا حسام السلطنه والی فارس داد و او که غايت معاندت و تعرّض باين طائفه داشت بکمال شدّت و غلظت از قوام الملک آنان را طلبيده گفت بابيه مخالفين و خائنين دولت قاجاريه اند و بايد ريشه شان را از خطّۀ فارس برافکند و قوام الملک شأن و مقام آحاد افنان را برای وی شرح و توضيح نمود که از سادات محترم وتجّار معروف بلدند. قوام الملک به لطائف التدابير فتنه را خاموش ساخت چنانکه احدی از احباب گرفتار نگشتند و بعد چندی که از واقعهٴ مذکوره گذشت مجدّدا نار فتنه برافروخت و درين بار جمعی از شناخته گان اهل بها دستگير شده در حبس حکمران مذکور افتادند و مدّتی محبوس و مقيد و مغلول ماندند و بالأخره ملا عبدالله فاضل و ملا عبدالله بکاء و حاجی ابوالحسن و کربلائی حسنخان سروستانی و محمّد خان بلوچ رها و آزاد گشتند و آقا ميرزا رکاب ساز و محمّد نبي و محمّد جعفر خياط بشهادت رسيدند. این واقعه بسال 1288 اتفاق افتاد. (5)
یادداشت ها:
1. ت ن، 122 همچنین ظ ح:3، 211
2. ظ ح: 5، 134
3. م ﮬ: 10، 306
4. ظ ح: 6، 882
5. ظ ح: 6، 873-874