محمّد عطار - حاجی میرزا

بهائیان طهران اکثرا ثروتی نداشتند و در میان ثروتمندان در حدود دهه 1870 و 80 فامیل حاجی میرزا محمد عطار بود که همسرش حوا نام داشت و حضرت بهاءالله باو لقب امّ الاولیاء را داده بودند و او در سال 1888 درگذشت حاجی محمّد عطار حضرت بهاءالله را از طهران میشناخت و در بغداد آن حضرت را زیارت کرده بود و او و همسرش در موقعیتی بودند که میتوانستند به احبا کمک کنند زیرا یکی از پسرانش حاجی محمد رحیم با سکینه دختر فراشباشی ناصرالدین شاه ازدواج کرده بود و حاجی رحیم خان کنکن و به بهائیان خوب بود حاجی میرز محمد عطار و ام الاولیا چهار پسر داشتند پسردوم حاجی محمد رحیم بود که با سکینه دختر حاجی رحیم خان کنکن ازدواج کرده بود بزرگترین پسران آقا محمد کریم عطار که با پدرش کار میکرد به شمس جهان خانم دختر ملا صادق مقدس ازدواج کرده بود و منزلشان محل ملاقات احبا بود پسر محمد کریم خان عطار دکتر عنایت الله فرزار بود (1) نبیل در ماه رمضان 1273 راه طهران را در پیش گرفت و در منزل حاجی میرزا محمد عطار و ایامی در خانه میرزا اشرف و برادرش ملا محمد تقی کندی و ایامی در خانه با حاجی محمد رضای قمی اقامت نمود (2) از احبای طهران حاجی ميرزا محمد عطار از سلسهٴ تجار و متقدّمين مؤمنين در چهار سوق بازار حجره داشت وغالباً اخبار و واقعات به واسطهٴ او رسيده بين جامعه منتشر ميشد و از اين رو شهرت تامّه بدين نام يافته و اعداء به توهين و تحقيرش پرداخته به علماء معاند و اركان دولت سعايت و شكايت كردند و مكرّراً مورد تعرّض دولت و ملّت واقع شد و نوبتی در انبار شاهی مدّتی در غل و كند به سربرد و بالاخره اخراج بلد گشت و در ايّام اشراق انوار ابهی از عراق به بغداد برای زیارت شتافته چندی در جوار الطاف زيست و با عرفان و ايمانی جديد به طهران برگشت و به حبّ ابهی برافروخته به هدايت معرضين و متزلزلين پرداخت و پس از چندی در گذشت و عائله اش در امر ابهی مشارٌ بالبنان شدند و زوجهٴ محترمه حاجی محمد عطار كه حوّا نام داشت به قوّت ايمان و شدّت اخلاص و شفقت به مؤمنين و مؤمنات معروف و به توجّهات وعنايات خاصّهٴ ابهی موصوف بود و به لقب امّ الاولياء ملقّب و مخصّص گرديد و پسرانشان به ترتيب سنّ آقا محمد كريم حاجی محمّد رحيم آقا فتح الله حاجي شكرالله كلّاً در اين امر نامدار شدند (3)