محمد علی ده آبادی یزدی شهید - حاجی ملا

حاجی ملا محمد علی ده آبادی یزدی از شهدای امر است. ده آباد دهی است در فاصله دوازده کیلومتری جنوب اردکان و در این نواحی مردم گرفتار اوهام و خرافات هستند که اقبالشانرا مشکل میکند و از این مناطق حوالی اردکان تعداد کمی بامر مبارک اقبال کرده اند که یکی از آنها آخوند ملا محمد علی ده آبادی است که بعد از اقبال علما تکفیرش نمودند و مجبور به جلای وطن به اردکان شد و با خط خوشی که داشت مشغول استنساخ آیات شد و از آنجا به یزد و در محله گازرگاه مسکن گرفت و شرف زیارت جمال قدم پیدا کرد و در سال 48 بدیع هدف گلوله اعدا قرار گرفت (1) ديگر حاجی ملا محمّد علی از اهل قريهٴ ده آباد (یزد) سالها در قريهٴ مذکوره و در اردکان مقام امامت جماعت و قضاوت و رياست داشت و هنگاميکه حاجی ملا باقر اردکانی را ملا ها بنام عقيدت تعقيب کردند و به کرمان و بالأخره به کربلا رفت و حاجی را تعقيب و اخراج بلد نمودند و به عزّ آباد از بلوک رستاق رفت و تستر و تحفظ نمود و اهالی مجذوب علم و قدس و نطق او شدند و مواعظش شهرت يافت و اهالی را بتأسيس مدرسه و تربيت اطفال تشويق نمود تا مدرسه در قريه تأسيس گشت و حاجی خود سمت معلمّی قبول کرد و سالی چند بدان اشتغال جست و بعلتّ عدم مناسبت احوال اهالی کتمان ايمان نمود و دو تن را در طول مدّت که يکی حاجی ملا محمّد رضا عالم و فاضل و ديگر آقا ميرزا اسدالله معروف بوزير عزّ آبادی از اعزّه بود تبليغ و هدايت کرد و آنگاه واضحتر بناء نشر امر ابهی نهاد و اهالی ملتفت شده دلسردی و تعرّض و مخالفت احترام نمودند و روزی در مجلس روضه خوانی شخصی قليان از دستش کشيده بزمين زد بشکست و اهانت و تحقير نمود و حاجی از مجلس برخاسته رفت و در عزّ آباد نماند و به شهر يزد اقامت گرفت و در خانۀ افنان اقامت کرده خود بمعلمی نوباوگان و پسرانش بشغل خبّازی معاش گذراندند و مبلغی نقود گرد آورده سفر عکّا کرده بزيارت ابهی رسيده و به يزد عودت نمود سالها به کتابت قرآن و آثار امريه و انشاء مراسلات و خبّازی پسرانش بر قرار بوده کثيری را مهتدی ساخت و نسخ عديده از کتاب اقدس و غيره بخطّ نسخ زيبايش موجود است تا در 28 صفر سال 1309 که پنجاه کسری روز از واقعهٴ شهداء ثمانيه (شهدای سبعه) گذشته بود در نيم ساعت از شب رفته برای خريد قند و چای بدر آمد و در حالی که برميگشت دو تن بفتوای ملاها وی را در دهليز خانه هدف گلوله نموده کشتند و جسدش در نيمه شب به قبرستان بقعة الخضراء مدفون گرديد و سنشّ در حدود هشتاد سال بود (2)
یادداشت ها:
1. ت ا، 75
2. ظ ح: 6، 824