موسی قمی - حاجی میرزا

حاجی میرزا موسی قمی از مشاهیر مؤمنین در زمان حضرت بهاءالله میباشد. نام پسرش سید ابوطالب در لوحی خطاب به سید ابوطالب چنین مسطور است: «ثمّ اعلم بانّ ابیک قد وفی بعهده و ما نقض میثاق الله و اتّبع هذا الجمال الذی ما عرفه احد من الخلق ...» (1) حاجی میرزا موسی قمی پسر دختر میرزا ابوالقاسم مجتهد شهیر (نوه دختری) صاحب القوانین الاصول از معتبرین علما و فقهاء در سفر حجش حیدر علی نامی به او خبر داد که قائم موعود در سنه هزار و دویست و شصت ظاهر می شود و بعد از عودت به قم اولاً به واسطه جناب ملا حسین بشرویه و ثانیا بواسطه آخوند ملاعبدالکریم (میرزا احمد کاتب ) به عرفان و ایمان فائز گردید و برادر خود حاجی میرزا محمد رضا را تبلیغ و هدایت کرد و برخی دیگر را مانند میرزا محمد حسین متولی را نیزتبلیغ نمود.(2) از دیگر مشاهیر بابیه که به بغداد وارد شدند حاجی میرزا موسی قمی بود که به محضر مبارک مشرف شده زیارت نمود و منجذب شد و از ادعای خود توبه نمود و چند روز پیاپی روزه گرفته افطار ننمود تا اینکه توبه اش قبول شد (3) حاجی میرزا موسی قمی یکی از افرادی بود که بعد از شهادت حضرت اعلی صاحب ادعا شدند(4) حاحی میرزا موسی قمی یکی از بابیان اولیه بود که به عجز یحیی ازل پی برده و بخود جرات داده بود که مقام رهبری برای خود قبول کند وقتی آوازه و شهرت جمالقدم در بغداد بگوشش رسید راهی بغداد شد و پس از ملاقات جمالقدم به خطای واهی خود پی برد. وی در بغداد رحل اقامت افکند و سه روز پس از حرکت جمالقدم بسمت استامبول چشم از جهان فروبست.(5) ملّا حسين از کاشان بجانب قم رهسپار شد ولکن استعدادی در مردم آن شهر نيافت و فقط ببذر افشانی قناعت فرمود ولی در دوره‌ای که جمال مبارک در بغداد تشريف داشتند بذر افشانی باب الباب که در شهر قم نموده بود سر سبز شد و از مردم قم حاجی ميرزا موسی قمی ببغداد مسافرت نمود و بحضور حضرت بهاءاللّه مشرّف شد و بشرف ايمان فائز گشت و آخر الامر بشهادت رسيد (6) باید توجه داشت که بیان نبیل زرندی که از شهادت ملا موسی قمی یاد میکند و آنچه در کتاب بهاءالله شمس حقیقت وارد شده مغایرتی دیده میشود. ملا موسی قمی از جمله پیروان ازل بود و از طرف او بعنوان یکی از شهداء هفتگانه انتخاب شده بود ولی بعد تائب شد و به جمالقدم مومن گردید و در نهایت ثبوت و رسوخ به ملکوت ابهی صعود کرد. جمالقدم شرحی در باره اش در کتاب بدیع نوشته اند نبیل اعظم بسال 1272 در بلاد ايران سفر نمود و جمعی از بابيان را مانند ميرزا محمّد وزير مازندرانی و ميرزا موسی قمی و برادرش حاجی محمّد رضا ملآقات کرد که پی بمقام عظمت ابهی برده وی را متذکرّ ساختند و در هفتم ذيحجّه سال 1274 به بغداد عودت کرده بماند (7)