وکیل – آقا میرز ا محمد

جناب میرزا محمد وکیل یکی از یاران مقیم بغداد بود و از اسیران موصل میباشند. شرح حال ایشان در تذکرة الوفا آمده. ولی قسمت عمده آنچه در تذکرةالوفا تحت نام ایشان ذکر شده اطلاعات ذیقیمتی در مورد چگونگی ابتیاع بیت الله الأعظم میباشد. زیرا بعد از خروج جمال قدم و در غیبت از بغداد ایشان سمت وکالت داشتنند و نام وکیل هم بهمین سبب است. در ظهور الحق چنین وارد شده: ديگر از مشاهير احبّاء در بغداد آقا ميرزا محمّد ( وکيل) شهير به کفايت و درستکاری بود و در ايام اشراق انوار ابهی دربغداد فائز بايمان گرديد و چون بنوع مذکور حکومت عراق املاک آقا ميرزا موسی را که متعلقّ به جمال ابهی بود ضبط نمود آقا ميرزا محمّد بنام وکالت از جمال ابهی اقدامات ساعيانه بعمل آورد و به لقب وکيل معروف شد و در واقعه اسارت احبّا از بغداد به موصل از اسراء بود و از جهت شدّت مشّقات و تضييقات مذکوره ثروت از کفش رفته فقير گشت و درگذشت و از او عائله وسيعه در اين امر بر جای ماند و پسرانش آقا محمّد حسين و آقا نورالله معروف اند. (1)
بسال ۱۸۷۸ میرزا حیدر علی اصفهانی از موصل و جناب زین المقربین دیدار کردند و در آنجا جناب محمد وکیل در سن پیری به کفشدوزی مشغول بودند (2) و جناب محمد تقی داماد ایشان بودند که در آنجا اقامت داشتند همه اسرا در کمال فقر زندگی می‌کردند و تاسیس محل البرکه نموده بودند. (3)
همچنین میرزا حیدر علی اصفهانی در سفر قبل خود به بغداد شاید نزدیک دو دهه قبل و ملاقات میرزا محمد وکیل چنین نوشته اند:
... چون غذا صرف شد و قهوه آشامیدم و جانی گرفتم و خوابیدم همراهان دانستند ضعف و ناتوانی فانی از نخوردن است لذا بر ملاطفت افزودند و به ترتیب تا پنج فرسنگی بغداد فانی را سوار کردند و از پنج فرسخی مالی کرایه کردند تا بغداد سواره رفت و حضرت متصاعد الی الله زین المقربین روحی لتربته الفداء را میدانست دربغداد تشریف دارند و کذلک میدانست در سوق حرّاج احباب روحی فداهم دکان دارند لذا به واسطه احباب به زیارت حضرت زین و سایر احباب مشرف شدیم و متصاعد الی الله مرحوم آقا میرزا محمد اصفهانی وکیل، عموی فانی بود و فانی بر ایمان و اقبالشان و بغداد تشریف داشتن ایشان مسبوق نبود بلکه طرفین یکدیگر را نمی شناختیم و فانی را به منزل خود بردند و خود و عیال ایشان کمال ملاطفت و عطوفت و مرحمت و نوازش و خدمت را فرمودند و اخیرا حسن نیت و سیرت و سریرتشان سبب شد که با اسم الله و محبت الله با جمعی دیگر از احباب از بغداد نفی به موصل شدند و با حضرت زین المقربین و بعد ازچند سال حضرت زین و عیال و انجالشان ثلاثه ایشان میرزا نورالدین و میرزا منیر و میرزا بشری روحی لهم الفدا را به صرف فضل اذن مثول عنایت فرمودند و در جوار رحمت کبری مقر و مستقر برایشان مقرر فرمودند و یا کمال ثبوت و رسوخ و توجه و توسل به دامن مبارک مرکز میثاق الله من أراده الله فرع منعشب از اصل قدیم سرالله الاقوم و غصن الله الأعظم جمال بی مثال بنده آستان اقدس ابهی ظل شجره انیسا و لواء حمد به رضوان بقا در سنه 1322 عروج فرمودند روحی لتربته الفدا و ضلع مرحوم عمو را هم عنایت فرمودند و در پیری و افتادگی به خدمت اهل حرم قدس مفتخر و متباهی گردید. (4)