ولی الله آملی معروف به ولی - ملّا

ملّا ولی الله آملی از مؤمنین اولیّه امر و مردی فاضل و دانشمند بوده ایشان آثار مبارکه حضرت اعلی را از اصفهان که محل فوز ایمانش بود بعراق عرب برده نفوس را آگاهی می‌داد. امیر ابوطالب شهمیرزادی در تاریخ خود مینویسد "درکربلا بودیم ملّا ولی الله مازندرانی از اصفهان نوشتجات زیادی از آثار و آیات جناب ذکر را آوردند در خانه‌ای که منزل داشتیم والد مرحوم و اخوی آقا سیّد احمد و ملّا زین العابدین شهمیرزادی که مجاور بودند می‌خواندند و والد مرحوم بسیار می‌گریستند از ایشان همینکه در این باره سئوال می‌نمودند والد در این باب می‌فرمودند صاحب این کلمات از سرچشمه آب می‌خورد" ایشان از جمله نفوسی هستند که در معیّت جناب ملّا جلیل ارومیه‌ای و جناب ملّا صادق رشتی و جناب ملّا احمد ابدال مراغه‌ای و آمحمد مهدی قزوینی و میرزا محمّدعلی قزوینی در کاروانسرای سبزه میدان بارفروش خدمت جناب باب الباب مشرّف و در ظلّ رایت سود بکاروان عشق و سایر اصحاب ملحق گشتند. ایشان با عشق و علاقه‌ای که داشت درمحاربات دفاعیّه مشارکت نمود و از جمله اصحابی بودند در شب 9 ربیع الاول 1265 همینکه باب الباب خبر شهادت خودشانرا داده و فرمودند هر که میل به شهادت دارد امشب با من بیاید. ملّا ولی الله تا نصفه های شب اشعار وجدیّه می‌خواند و بشوق شهادت بخواب نرفت ولی در آن شب که نزاع عباسقلی خان لاریجانی باشد شهید نگشت ولی در نزاع جعفر قلیخان در باستیان (خندق) گلوله خورد و اصحاب او را بدوش کشیده بقلعه آوردند و سه شب حیات داشت و بعد بعالم بالا صعود نمود.(۱) ملّا ولی الله بهمراه عده دیگری از یاران در اواخر اقامت جناب باب الباب و اصحاب در بارفروش باصحاب ملحق شدند. (۲)