منسوبان و اهل بیت

بی بی جان خانم، حرم جناب اسم الله الاقدس و مادر جناب علی محمّد، ابن اصدق می‌باشند که بعداً جمالِقدم، ایشانرا به سمت ایادی امرالله منصوب فرمودند. جناب ابن اصدق از اشهر فرزندان جناب اسم‌الله بوده و به خدمات عظیمه موفق شدند و در الواح مبارکه به شهید بن شهید مخاطب گردیدند، بعنوان مثال در لوحی حضرت عبدالبهاء می‌فرمایند: « طهران ، حضرت شهيد بن شهيد اسم الله الاصدق عليه بها الله الابهي هو الله ای منادی و ايادی امرالله مكتوب شما مرموق و رق مسطور منظور گرديد، تكليف در امور را بتلغراف به اشاره خواسته بوديد ملّاحظه شد...»(24)
جناب بی بی جان، به امر حضرت باب و حضرت بهاءالله ایمان آورد و در سال 1860میلادی به همراه اسم‌الله و فرزند چهارده ماهه‌اش در بغداد، به فوز لقای جمال ابهی نائل گشت. جناب بی بی جان در حیات خود مصائب زیادی را تحمل کرده، ایشان در سال 1317هجری قمری (1901میلادی) از مشهد، عازم زیارت حضرت عبدالبهاء شد و چندی در جوار عنایت و مکرمت آن حضرت گذرانید و در مراجعت در عشق آباد به ملکوت ابهی صعود کرد.
برادر جناب بی بی جان خانم، اقا غلامرضا هراتی، ساکن مشهد بود. ملّا غلامرضا بسال 1309 هجری قمری در شاهرود وفات کرد.(25)
صمدیه خانم، دختر جناب اسم‌الله و جناب بی بی جان است و معزّز به دریافت الواح از حضرت بهاءالله گردیده است. صمدیه خانم با میرزا احمد قائنی (ابن نبیل قائنی) ازدواج نمود. ثمره این ازدواج دو پسر بنام‌های عبدالحسین و آقا میرزا حکیم بوده است .
بدیعه، دختر دیگر جناب اسم الله و جناب بی‌بی، ادیب و شاعر بوده و در صنعت برک بافی تبحّر داشته، ایشان در مدینه عشق آباد ساکن و در همانجا صعود کردند. جناب اسم الله و بی بی جان را صبیه دیگری بوده، به حباله نکاح حاج محمّد تاجر آذربایجانی در آمده و در جوانی از این عالم درگذشت.
جناب اسم‌الله و جناب بی‌بی را پسر دیگر بوده، بنام حبیب‌الله که مؤمن و مخاطب الواح گردیده است. از جناب حبیب‌الله فرزندی به نام علی و نیز دختری به نام زکیّه به منصه ظهور رسیده که با پسر حاجی ابوطالب عشق آبادی ازدواج نموده و شمس آفرین و جهان آفرین صبایای ایشان هستند.
جناب اسم‌الله، در ایّام اقامت در طهران همسر دیگری به نام فاطمه جهان (هد‌هد) برگزیدند. شمس جهان، نام صبیه اسم‌الله و هد‌هد خانم است، که با حاجی محمّد کریم عطار ازدواج نمود. از این ازدواج دختری بنام قدسیّه و پسری بنام عنایت الله (فرزار) قدم به عرصه وجود گذاشت. دکتر عنایت الله فرزار در سال 1907میلادی به هویّه خانم دختر جناب ابن اصدق یعنی دختر دائی خود ازدواج نمود .
حاجی محمّد عطار، فرزند حاجی میرزا محمّد عطّار و حوا خانم است که جمال قدم ایشانرا ام الاولیا ملقب فرمودند.(26)
الواح و آثار باعزاز جناب مقدّس
جناب اسم ‌لله الاصدق مخاطب الواح زیادی از جانب حضرت ربّ اعلی و حضرت بهاء الله گردیده‌اند که در کتاب های ظهورالحق و مصابیح هدایت و مائده آسمانی و پیک راستان و کتب دیگر درج گردیده. در این مقال فقط گلچنینی، از مطلع بعضی از این الواح ذیلاً درج میگردد:
• از آثار حضرت ربّ اعلی خطاب به جناب اسم‌الله الاصدق: « بسم الله الرحمن الرحیم الم ذکر ذکرالله للورقة الصفراء عن یمین الطور لا اله الاه هو قل ایای فاخر جون و لقد نزلنا الیک کتابا من قبل فیه ایات بینات من لدنا لقوم یسمعون و لقد سمعنا الیوم انک بعد مقرک فی تلک الارض قد اتبعت اهواء الذین لا یعلمون حکم بقیة الله من لدن عبده علی حکیم...»(27)
• از آثار حضرت ربّ اعلی خطاب به جناب اسم‌الله الاصدق : «قد نزل لاسم الله الصادق الصدیق علیه بهاءالله و بهاء کل شیء شهدالله لعبده انه قد آمن بالله و ایاته و کان من الصادقین اللهم انک تعلم کل شیء و ما یعمل العاملون لوجهک و انک قد وعدت علی لسان اولیائک للذین یصبرون علی کلمه اعدائک...»(28)
• از آثار حضرت ربّ اعلی و نیز در کتاب چهار شأن در باره جناب اسم‌الله الاصدق چنین وارد شده : « و قد رایتَ یا ذلک الاسم فی سبیل الله ما یحزُن به قلوب العالمین سیجزیک الله من عنده و ما فی الکتاب اعظمَ جزاءً مثل ما رضیت نفسک بان تکونن لله و سببا لارتفاع امره و دلیلا لامتناع عزه و ان الله جل و عز لیبقیک بذکرک الی یوم القیمة...»(29)
• از آثار حضرت بهاءالله خطاب به ملّا صادق «هو العلی الاعلی ذکر بدیع من العبد علی کل من فی السموات و الارض لیدخلن الکل فی قباب عز منیعا الذین هم دخلوا فی سرادق الروح و امنوا بما نزل من عند الله اولئک اصحاب الهدی و علیهم صلوات من الله و رحمته منه و سینصرهم الله بجنود الغیب و یرفعهم الی مقام قدس علیا...»(30)
• از آثار حضرت بهاءالله خطاب به ملّا صادق: « جناب اصدق علیه بهائی و بهاء العالمین بسم الله الاعز الامنع الاقدس الابهی هذا لوح قد فصل من لوح المحفوظ لیکون بنفسه هدایه و رحمه علی کل من فی السموات و الارضین و ذکر فیه بقیة من الی الذی ورد علیه فی سبیل ربه ما فزغ عنه ملّا المقربین .... ان الذی یسفک دمه فی سبیلی یبعث الله من کل قطره منه هیاکل المقربین و المخلصین...»(31)
• از آثار حضرت بهاءالله خطاب به ملّا صادق «هو الله الاقدس الاقدس ان یا اسمی اسمع ندائی و ان بندائی تحیی الارواح و العقول. قل یا قوم ان هذا لهو الذی نزل البیان فی ذکره و ثنائه ایاکم ان تحتجبوا بشیء عن ذکرالله المهیمن المقتدر القیوم قل یا قوم انه قد جائکم بکل الایات لو انتم تشعرون...»(32)
• از آثار حضرت بهاءالله خطاب به ملّا صادق «بسم الله الاعز الاطهر هذا کتاب من لدنا الی الذی سمی بالحبیب لیکون بذکر الله مذکورا و ان ذکره سبق الممکنات و کان الله علی ذلک شهیدا. انه لو لا یذکر عباده لی یقدر احد ان یذکره کذلک کان الامر فی الالواح مرقوما ...»(33) برای پسر ایشان بنام حبیب
• از آثار حضرت بهاءالله خطاب به ملّا صادق «قد نزل لاسم الله الذی شرب عن معین الصاد و کان بهذا الاسم بین ملّا البقاء مذکورا هو البدیع فی افق الابهی ان یا بقیه اسمائنا الحسنی اسمع ما یوحی الیک عن شطر القدم مقر ربک العلی العظیم ان یا بقیّة ما ترک من آل الحسین فی ارض الطف قم علی الامر بین السموات و الارضین...»(34)
• از آثار حضرت بهاءالله خطاب به ملّا صادق «جناب ص خ بسم الله الرؤف الرحیم ص و النّباء العظیم قی اتی الرّحمن بسلطان مبین و وضع المیزان و حشر من علی الارض اجمعین قد نفخ فی الصّور اذا شاخصت الابصار و اضطرب من فی السّموات و الارضین الّا من اخذته نفحات الایات و انقطع عن العالمین...»(35)
• از آثار حضرت بهاءالله خطاب به ملّا صادق «هوالابدع فی افق الابهی ان یا اسمی اسمع نداءالله عن مطلع کل اللسان بانی اناالله ربّک و ربّ کل شیئ و رب العالمین ثم استمع لما یوحی الیک عن شطر البیان نفسی الرحمن الرحیم بانه لا اله الا انا العزیز الحکیم...»(36)
• از آثار حضرت بهاءالله خطاب به ملّا صادق «هوالله المقتدر علی کل شیء و کل من خیفته وجلون و ان لا یشعرون فسبحان الذی نزل الایات بالحق و سینزل کیف یشاء و انه هوالحق لا اله الا هو یوتی الامر علی من یشاء بامره و انه کان علی کل شیء قدیر...»(37)
• از آثار حضرت بهاءالله خطاب به ملّا صادق «هو الغنی هذا لوح یلقی الذکر علی العالمین و یهدی الغافلین الی رضوان الله العلی العظیم و فیه شفاء لصدور الذین هم توجهوا الی شطرالله بقلوبهم و للمشرکین عذاب الیم...»(38)
• از آثار حضرت بهاءالله خطاب به ملّا صادق «مظهر صدق الله فی الحق و الخلق جناب ملّا محمد صادق ملّاحظه فرمایند، هوالله تعالی جل بهائه اگر چه مدّت‌ها است که هبوب عنایتی از شطر ان جناب بر قلب این مسکین نوزیده و قلم محبت به اسم این فانی رقم نزده و لکن این عبد به مقتضای اینکه المومنون نفس واحده و روح واحد و جسد واحد لذا مراتب حبّ و اتحاد که در نفس خود و آن جناب مشاهده می‌نمودم کذلک ان جناب را هم به همین قسم حمل نموده...»(39)
• از آثار حضرت بهاءالله خطاب به ملّا صادق «قد حضرت لدی العرش فی لیله من اللیال کنت قائما فی الحضور مقدار عشرین دقیقه او ازید اذا توجه الیَّ جمال القدم بغته و تکلم لسان العظمه مخاطبا لاسم الله الاصدق علیه بهاءالله قوله عز کبریائه: ان یا اسمنا الاصدق توجه الی المنظر الاکبر منقطعا عن العالمین اذا سمعت النداء ضع الوری عن ورائک مقبلا الی الله العلی العظیم...»(40)
• از آثار حضرت بهاءالله خطاب به ملّا صادق «هذا ما نزّل من قلمی الاقدس الاسمی المقدّس الذی اودعناه فی ارض الهاء و المیم علیه بهاءالله بسمه الّذی به ماج البحر و هاج العرف البهاء المشرق اللّائح من افق سماء عنایة مالک القدم و الاسم الاعظم علیک یا اسم الله الاصدق الاقدم و ذکره بین الامم »(41)
• زيارت اسم الله الاصدق در لوح زين المقرّبين نازل قوله تعالی : «ان القلم الاعلی يذكر اسم الله الاصدق الذی توجّه الي الافق الابهی فی ارض السّجن باذن مولاه و له مقام اخر اذ توجه الی العراق و فاز بما فاز به المقربون انه لهو النجم الّذي اشرق من افق السّما ان هذا لمقام كريم طوبي لمن زاده في ارض الهاء ( همدان ) بما نطق به قلم ربّه العزيز الحكيم اول نور انار من افق البقاء و اول عرف تضوّع من قميص...»(42)
خلاصه و ما حصل زندگی ایشان
ایشان هم عالم و فاضل بودند و هم منقطع از این دنیا و مال و منال، بمجرد استماع خبر ظهور حضرت اعلی بدون درنگ مؤمن شدند، بیانی فصیح و دلنشین داشتند و بسیار صبور و پر تمکین، حقیقاً عاشق حضرت ربّ اعلی و بهاءالله بودند و دستور حضرت اعلی در شیراز بدون اینکه آنرا ارزیابی کرده و در باره مخاطراتش فکری کنند، خود را در آتش بلا انداختند و در مورد دیگر، از همان دستور مبارک اطاعت کرده همراه جناب ملّا حسین گردیدند. در تبلیغ ید طولائی داشتند و بسیاری از علما و امرای عالیرتبه را بسر چشمه ایمان رساندند. بسیار خاضع و خاشع و در بلایا و محن مستقیم و ثابت. مقامشان مقام ایادی امرالله بود و همچنین به مقام شهادت در حالی که زنده بودند موفق گشتند. حضرت عبدالبهاء می‌فرمایند: « بحقيقت اسم‌اللّه بود» ما افراد دیگری را داریم که "اسم الله" بودند، جمال بروجردی و مهدی دهجی و جواد قزوینی ولی در انتها نه اثری و نه ثمری از آنها ظاهر شد و بگوشه عزلت و حتی فلاکت راهی شدند. ایشان، نه از زندان منتن و تاریک و بمدت طولانی هراسی داشتند و نه از لبه شمشیر تیز و گلوله‌ها که بمانند رگبار می‌بارید. جمال قدم در لوح علی قبل نبیل در حق ملّا صادق می‌فرمایند: «در جمیع امور از اعمال حسنه و اخلاق روحانیّه و افعال مرضیه باسمی الاصدق المقدّس اقتدا نما، او از نفوسی است که فی الحقیقه بطراز عبودیة الله مزین شده ینبغی لکل نفس ان یذکره بما ذکره لسان العظمة فی ملکوت بیانی البدیع»(43) ایشان واقعاً از افرادی هستند که می‌توانند سرمشق و الهام بخش زندگانی بسیاری از آیندگان باشند.