عبدالحسین معمار یزدی - حاجی

عشق آباد در ترکستان واقع و دولت روس در حدود سال 1298 برماوراء بحر خزر استيلا يافت و در آن محل برای فروش اراضی و سکنای اهالی تسهيلاتی پيش آوردند و مردم از هر طرف بدانسو متوجّه شده زمين خريدند و بنا ساخته بماندند و بهائيان که تا آن هنگام ملجاء و مأمنی نيافتند بدانجانب رو آوردند و بسال 1299 حاجی عبدالحسين معمار يزدی بدانجا رفته برای حاجی ميرزا حسن افنان کبير و هم برای خويش املاکی بخريد و نخست آقا محمّد رضا بن حاجی محمّد کاظم اصفهانی و حاجی عبدالرّسول بن آقا محمّد علی يزدی که سالها بعلتّ تعرّضات اشرار ترک وطن گفته توطنّ سبزوار کردند و بالأخره از تعرّضات اهالی آنجا ناگزير شدند به عشق آباد آمده بماندند و به تجارت چای پرداختند و آنگاه استاد علی اکبر معمار يزدی با استاد محمّد رضا بنّاء خرّمشادی يزدی بموجب مشورت و تصميم حاجی ميرزا حيدر علی اصفهانی با بهائيان خصوصا افنان يزد که به مؤمنين بلاد ايران ابلاغ کردند برای خريد زمين و سکنای عشق آباد از يزد رهسپار شدند و حاجی در سبزوار تلگراف بمحضر ابهی عرض کرد و جواب تلگرافی که بدين مضمون رسيد ابريشم نمره اوّل جائز نه برايش از سبزوار بفاران فرستادند و باطاعت از مفاد تلگراف که منع از مسافرتش بود عمل نمود و آمدند در پنجم جمادی الثانيه 1301 بعشق آباد آمده بماندند و از تعديات و شرور معاندين يزد رستند و زمين خريده کاروانسرا و دکاکين و منازل برای خود و افنان ساخته به بنّائی و معماری مشغول شدند و بسال 1302 ميرزا عبدالکريم اردبيلی رسيده بماند و در اين سال لوحی برای استاد علی اکبر در جواب عريضۀ که از عشق آباد فرستاد رسيد و در ضمن چنين مسطور بود عمل در ارض جديد موافق است با حکمت و لسان مشورت هم تصديق نموده امروز بايد کلّ بتمام همّت بر امرالله قيام نمايند و نيز استاد علی اکبر و استاد محمّد رضا به عکّا برای زيارت محضر ابهی رفتند آنگاه مشهدی يوسف با مشهدی ابراهيم اهل از ميلان رسيده بسال 1302 مشترکا به تجارت پرداختند و آقا محمّد جعفر اسکوئی از زيارت محضر ابهی در سال 1304 به عشق آباد آمده بماند و استاد علی اکبر ده بالائی يزدی نيز بسال 1304 با دو پسرش محمّد و رضا آمدند و چندی اقامت کردند و به ايران رفتند و باز آمده توطنّ جستند و نيز استاد علی اصغر برادر کهتر استاد علی اکبر معمار عائله اش را بسال مذکور آورده بماند ديگر آقا رضا يزدی ( سعادتی ) آمده توطنّ جست و حاجی محمّد رضا اصفهانی ( شهيد ) مراجعت از زيارت محضر ابهی کرده بسال 1305 به عشق آباد آمد و مشهدی علی ياهو و مشهدی محمّد قلی اردوبادی از مسلمانان ساکن عشق آباد نيز بسال 1305 مؤمن شدند (1) حاجی میرزا حسن افنان کبیر چون از یزد بطریق روسیه عازم عکا برای زیارت شد همینکه بمرو رسید و اوضاع عشق آباد بشنید قصد خرید املاک در آنجا نمود و این سبب شد که حاجی عبدالحسین یزدی بعشق آباد رفته برای او و نیز برای خود املاکی خرید و در آن ایام هنوز خط آهن قفقاز تاسیس نشده بود و حاجی میرزا حسن از باکو تا باطوم را در مدت چهل شبانه روز طی کرد و از طریق اسلامبول وارد ارض مقصود شد و برای زیارت بحضور در محضر ابهی مشرف گردید و این را بهائیان بفال نیک گرفته موقع را مغتنم شمرده بر مهاجرت بعشق آباد و آسایش در قلمرو حکومت روسیه و استخلاص از تضییقات ملاها و حکومت ایران و تاسیس امر ابهی در آنحدود دل نهادند (2)