محمّد خال اکبر - حاجی سیّد  

منتسبین حضرت باب از طرف پدر شهرتی در ایمان و عرفان نسبت باین امر حاصل نکردند و قسمتی کثیر و خطیر از افنان سدره الهیه از طرف والده شان تأسیس یافت که اخوال گرامیش ابناء حاجی میرزا محمد حسین بودند و خال اکبر حاجی سیّد محمّد تقریباً در حدود سال ۱۲۱۳ تولد یافت با انجال محترمه و تجارت مهمّه و در غایت تعلّق باصول و فروع اثنا عشریّه در شیراز میزیست و ازین امر غافل و برکنار بود و پس از وقوع واقعات خطیره و هجرت و مصائب حضرت نقطه اولی که صیت آن انتشار و اشتهار تام یافت و اعدا در شیراز نسبت بمنتسبین آنمظلوم هرچه میخواستند بدست و زبان میآوردند حاجی سیّد محمّد والده محترمه آن بزرگوار را از شیراز بعراق عرب برده در کاظمین سکنی داد و خود بشیراز عودت کرد و هنگامیکه اسراء بابیان نیریز با غلغله و آواز رسید آقا میر سیّد محمّد با برادر زاده اش آقا سیّد محمد جواد ابن خال اعظم حاجی میر سیّد علی شهید بعزم حجّ رهسپار مکّه شدند و حاجی میرزا جواد در آنسفر فوت شد و بعد از انقضاء مدّتی طویل حاجی سیّد محمّد بشیراز بر گشت و کما فی السابق میزیست تا حدود سال ۱۲۷۶ پسرانش حاجی میرزا محمّد علی و حاجی میرزا محمّد تقی که از سفر حجّ مراجعت بعراق کرده بمحضر ابهی تشرّف حاصل کرده مراجعت بشیراز نمودند و او مطّلع و متفحص ازین امر شد و بقصد زیارت بقاع متبرّکه و ملاقات خواهر محترمه و تشرّف بمحضر ابهی بعراق شتافت و چشمش بزیارت کتاب مبارک ایقان روشن شد (1) در سال ۱۲۸۳ حاجی محمّد ابراهیم مبلّغ از یزد بشیراز آمد تبلیغ امر می نمود و از آن پس طولی نکشید که امر ابدع ابهی بی پرده و حجاب اعلان شد و نبیل زرندی بشیراز رسیده تمامت مؤمنین بلد را مجتمع ساخت و افشاء ظهور من یظهره الله مذکور و موعود در بیان کرد و کلمات اول من اعرض را از بین آثار مبارکه بیرون ریخت در آنحال فقط حاجی سیّد محمد با وی اندکی مکالمه کرده اظهار حیرت از تتابع ظهورات نمود ولی در شبهه نماند و باسائر مؤمنین در ظلّ سدره الهیّه قرار و آرام جست (2) بعد از ملاقات های اولیه پسران خال های حضرت باب در بغداد با حضرت بهاءالله در سال 1277 و مراجعتشان به شیراز و یزد دو خال مبارک (حاجی سید محمد و حاجی سید حسنعلی) وارد بغداد شدند و خال اکبر با حضرت بهاءالله ملاقات نموده به حضورشان مشرف شد که منجر به نزول کتاب مستطاب ایقان گردید (3) حاجی میرزا سیّد محمد معروف به خال اکبر فرزندانشان بقراز ذیل است: خدیجه سلطان بیگم، بی بی جان جان بیگم ، حاجی میرزا بزرگ، حاج میرزا محمد تقی وکیل الدوله (4)